Życie dziecka w którym nie uczestniczy jeden z rodziców, bez względu na starania przez nich podejmowane jest trudniejsze. Zamiast dwojga ludzi, na jego utrzymanie musi pracować tylko jedna osoba. Jeden człowiek musi pełnić funkcję zarówno matki jak i ojca, ugotować, ubrać, zabrać do lekarza. Wszystko to nie jest proste a tym bardziej tanie, dlatego przy rozstaniach w sądzie ustala się alimenty które mają za zadanie w jak najwyższym stopniu zrekompensowanie finansowe dziecku braku finansów pochodzących od drugiego rodzica.

Nie zawsze jednak życie toczy się takimi torami jakimi byśmy chcieli. Czasem zdarza się tak, że alimenty raz zasądzone stają się nazbyt wysokie dla osoby która ma je płacić bo ta utraciła pracę albo zdrowie. Czasami to drugi rodzic przyczynia się do zakręcenia alimentacyjnego kurka obnosząc się z drogimi zakupami dokonywanymi za pieniądze które w teorii miały być przeznaczone na utrzymanie dziecka.

KONSEKWENCJE KARNE NIEALIMENTACJI

Cechą wspólną tych sytuacji jest jeden efekt. Alimenty przestają być płacone. I co wtedy? Najczęściej klienci którzy do mnie trafiają mówią, że myśleli że co najwyżej dostaną komornika a przynajmniej trochę utrą nosa ich byłemu współmałżonkowi. Niestety, jest to błąd. O ile za niepłacenie rachunków za telefon czy prąd, najczęściej komornik będzie Twoim największym zmartwieniem, to jednak w przypadku długów alimentacyjnych sprawa ma się o wiele poważniej. Bo za niepłacenie alimentów możesz nawet iść do więzienia.

Ale od początku. Niepłacenie alimentów jest przestępstwem, jeśli zaś jest to przestępstwo, to posiada ono jakieś przesłanki bez których łącznego spełnienia nic Ci się nie stanie. Podstawy prawnej przestępstwa niealimentacji szukać będziemy w artykule 209 §  1 kodeksu karnego zgodnie z którym „Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.”

Co więc musi się stać, żeby został pozbawiony wolności za niepłacenie alimentów. Łącznie muszą się spełnić 2 warunki.

1. Dłużnik alimentacyjny uchyla się od płacenia alimentów (tj. pomimo że może je płacić, robi tego)
2. W wyniku uchylania się powstał dług w wysokości 3 miesięcznych alimentów albo opóźnienie w płatności alimentów wynosi co najmniej 3 miesiące

Tak jak mówiłem, aby ktoś został chociaż oskarżony o niealimentację, muszą spełnić się oba te warunki łącznie. Wiedząc to możemy odpowiedzieć na pytanie ze wstępu, co tak właściwie grozi osobie która nie płaci alimentów? Jedna z trzech rzeczy.

1. Grzywna która minimalnie wynosić może 10 stawek a maksymalnie stawek 540, a tak po ludzku w 2024 r. minimalnie 1.414 zł (10×141,40 zł) a maksymalnie aż 30.542,400 zł (540×56.560 zł)) Przy czym wysokość grzywny Sąd zawsze ustalać będzie indywidualnie.
2. Ograniczenie wolności na minimum miesiąc a maksymalnie 2 lata.
3. Pozbawienie wolności do roku.

Jak widać, konsekwencje są ogromne, ale nie bez przyczyny. W końcu alimenty służyć mają dziecku, więc i topór wiszący nad karkiem dłużnika ma być ciężki, a jeszcze cięższe konsekwencje mogą spotkać dłużnika alimentacyjnego, jeśli jego działania narażają osobę uprawnioną do alimentów na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. To znaczy, jeśli w wyniku jego działań dziecka nie będzie stać na jedzenie, ubrania, leki, wtedy będzie gorzej. Wtedy zamiast na rok, osoba taka może iść do więzienia na aż 2 lata.

JAK ZAMIENIĆ PRZEPIS W CZYN?

Załóżmy więc że masz ojca albo matkę dziecka, i zależy Ci na tym by poniósł albo poniosła ona karę za niepłacenie alimentów na wasze wspólne dziecko. Co musisz zrobić, żeby do tego doszło? Musisz złożyć wniosek o wszczęcie postępowania karnego. Zrobisz to chociażby w prokuraturze lub na policji. Taki sam wniosek zamiast Ciebie może złożyć organ pomocy społecznej albo organ podejmujący działania wobec dłużnika alimentacyjnego, czyli np. komornik. Co więcej, jeśli na dziecko wypłacane są środki z funduszu alimentacyjnego albo przyznano mu świadczenia rodzinne, postępowanie wszczęte zostanie z urzędu

Ale nie zawsze sprawa będzie aż tak poważna. Czasem dług alimentacyjny nie będzie przekraczał wysokości trzymiesięcznych alimentów, ale będzie przekroczenia go bardzo bliski.

Przez bardzo długi czas.

I co wtedy?

ODEBRANIE PRAWA JAZDY

Wtedy dłużnik alimentacyjny może stracić prawo jazdy. Postępowanie jednak mające na celu taki efekt nie będzie karne, a administracyjne. Z tego względu również i inne będą wymogi pozwalające na zastosowanie tej sankcji. W przypadku postępowania administracyjnego które skończyć może się pozbawieniem prawa jazdy, alimenty muszą być niedopłacane przez okres 6 miesięcy w kwocie wyższej niż 50%. Celem pozbawienia dłużnik prawa jazdy, w wielkim skrócie musisz złożyć o to wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dla swojego miejsca zamieszkania.

PERSPEKTYWA OSOBY NIEPŁACĄCEJ ALIMENTÓW

Co więc zrobić jeśli to ty nie płaciłeś alimentów a teraz wisi nad tobą widmo więzienia? Zapłać. W przypadku gdy wszczęto przeciwko tobie postępowanie karne, musisz to zrobić nie później niż w 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania ciebie w charakterze podejrzanego, co najczęściej ma miejsce na policji lub w prokuraturze. Jeśli Twoje dziecko nie zostało narażone na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych powinno to rozwiązać problem. Jeśli jednak naraziło, i jest to zawarte w zarzutach Ci postawionych, będziesz musiał jeszcze udobruchać Sąd nie doprowadzając do tego, żeby stwierdził że woja wina i społeczna szkodliwość czynu którego się dopuściłeś przemawia przeciwko odstąpieniu od przykładnego ukarania Cię.

I kończąc już, po przeczytaniu tego artykułu powinieneś wiedzieć, co grozi za niepłacenie alimentów, i jak sprowadzić te konsekwencję na osobę alimentów niepłacącą. Powinieneś już też wiedzieć co zrobić, jeśli postawiono Ci już zarzuty niealimentacji. Jeśli jednak  potrzebujesz by ktoś przeanalizował indywidualnie Twoją sytuację i doradził Ci co najlepiej jest z nią zrobić, czy to dla Ciebie czy innej osoby, zapraszam do mnie. Razem przeanalizujemy Twoją sprawę, i rozwiążemy Twój problem w najlepszy możliwy sposób.

Apl. radc. Bartosz Czyszczoń 

twój ekspert z zakresu prawa rodzinnego